Wil u meer weten over personen met ernstige meervoudige beperkingen, hun ondersteuningsnoden en vormen van begeleiding? Hier vindt u allerlei interessante informatie.

Literatuur

foto

In 2011 verscheen het boek "Ondersteuning van mensen met ernstige meervoudige beperkingen. Handvatten voor een kwaliteitsvol leven." Dit boek is een interessant naslagwerk voor al wie kinderen en/of volwassenen met ernstige meervoudige beperkingen ondersteunt. Meer informatie vindt u hier!

Per thema kan u hier tevens een overzicht vinden van interessante literatuurreferenties en praktijkdocumenten, websites, projectverslagen en beleidsdocumenten:

foto

Autisme

Basale stimulatie

Communicatie

Dagbesteding: algemeen, snoezelen, belevingstheater, spel/speelgoed

Emancipatie

Gezin

ICT

Inclusief onderwijs

Lichamelijke gezondheid


Maatschappelijke participatie

Motoriek: algemeen, diagnostiek, begeleiding/behandeling

Muziek & muziektherapie

Ontwikkelingsstimulerende activiteiten

Orthopedische hulpmiddelen en ingrepen

Sherborne

Socio-emotioneel functioneren

Tilbeleid

Wonen: woonvormen, aangepaste infrastructuur

Zelfverwondend gedrag

Zintuiglijke problemen: algemeen; begeleiding, behandeling en hulpmiddelen

Terug naar boven

Instrumenten

Omwille van de ernst en de complexiteit van de beperkingen van de cliënten waarop we ons richten, zijn vele testen en schalen niet bruikbaar. Testen en schalen die zowel wat betreft de inhoud als wat betreft de afnameprocedure aangepast zijn aan personen met ernstige meervoudige beperkingen zijn vaak moeilijk te vinden. Om die reden inventariseerde de intervisiegroep van orthopedagogen het test- en schaalgebruik bij deze doelgroep.

De QOL-PMD is een instrument voor het meten van kwaliteit van leven bij mensen met ernstige meervoudige beperkingen. Dit instrument werd ontwikkeld in het kader van het doctoraatsonderzoek van Prof. Dr. Katja Petry van de Onderzoeksgroep Gezins- en Orthopedagogiek van de KULeuven. Zie ook hier.

De Mood, Interest & Pleasure Questionnaire (MIPQ) is een schriftelijke vragenlijst waarmee informanten op basis van concrete gedragsuitingen de mate van stemming, interesse en plezier van de persoon met ernstige meervoudige beperkingen beoordelen. Dit engelstalig instrument werd ontwikkeld aan de Universiteit van Birmingham (Ross & Oliver) en bleek de psychometrische tests zeer goed te doorstaan. Vanuit het Centrum voor Gezins- en Orthopedagogiek werd deze vragenlijst vertaald en eveneens aan een grondig psychometrisch onderzoek onderworpen. Zie ook hier.

De Inventarisatielijst Kindkenmerken (2005) werd ontwikkeld aan de Rijksuniversiteit Groningen, in het kader van het doctoraatsonderzoek van Annemarie Tadema. Het instrument werd ontwikkeld voor kinderen met een ontwikkelingsperspectief tot 24 maanden en bijkomende problematiek, en heeft als bedoeling hun mogelijkheden en ondersteuningsnoden in kaart te brengen. U kan dit instrument bestellen bij de uitgeverij Stichting Kinderstudies, Postbus 102, 9700 AC Groningen (NL), tel: +31 (050)3636591, fax: +31 (050)3636564.

De Checklist Pijngedrag (CPG) werd ontwikkeld in het kader van het doctoraatsonderzoek van Chantal Terstegen, werkzaam aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. De CPG is een gedragsobservatieschaal die kan gebruikt worden om postoperatieve pijn, maar ook alledaagse, meer chronische pijn bij kinderen met een zeer ernstige verstandelijke handicap op betrouwbare wijze te beoordelen. Een instructie CD-ROM over de CPG is op aanvraag gratis verkrijgbaar via welkom@kenuwpijn.nl.

De Lijst Alertheid is een observatie-instrument dat gebruikt wordt om de mate van alertheid van een persoon met ernstige meervoudige beperkingen op verschillende momenten van de dag te meten. Tevens kan men met dit instrument de manier waarop omgevingsprikkels de mate van alertheid beïnvloeden, nagaan. De Lijst Alertheid werd ontwikkeld aan de Rijkuniversiteit Groningen. Meer informatie vindt u hier.

Het Persoonlijk Activeringsprogramma (PAct), eveneens ontwikkeld vanuit de Rijksuniversiteit Groningen, biedt activiteitenbegeleiders handvatten bij het ontwikkelen van een voor het individu aangepast activiteitenaanbod. Stap voor stap worden mogelijkheden ontdekt, en vooral wat deze mogelijkheden concreet betekenen voor het functioneren van de cliënt, voor het doen van activiteiten, en voor het kunnen opstellen van passende doelen. De handleiding en de werkdoel- en evaluatieformulieren van het PAct kunnen worden gedownload via http://www.pact-emb.nl/pactemb.php?id=links. Het Activeringsplan, de LAS en het Activeringsprofiel - onderdelen van het PAct - zijn te bestellen bij Vilans Webwinkel. Voor meer informatie, zie ook: http://www.pact-emb.nl.

Van Bavel, Demeter & Maes (2001) ontwikkelden een interviewleidraad en schema voor het in kaart brengen van leerprocessen bij personen met een diep verstandelijke handicap. Dit instrument kan geraadpleegd worden in de niet-gepubliceerde licentiaatsverhandeling van Van Bavel (2001).

Terug naar boven 

Wetenschappelijke artikels

Aan de Onderzoeksgroep Gezins- en Orthopedagogiek wordt onder leiding van Prof. Dr. Bea Maes reeds jaren onderzoek gedaan rond de doelgroep van personen met ernstige meervoudige beperkingen. In dat kader werden er vanuit dit centrum reeds verschillende interessante wetenschappelijke artikels afgeleverd. Voor zover we toestemming verkregen van de betreffende tijdschriften, vindt u deze artikels hier terug.

Lambrechts, G., Petry, K., & Maes, B. (2008). Staff variables that influence responses to challenging behaviour of clients with an intellectual disability: A review. Education and Training in Developmental Disabilities, 43(4), 454-473. PDF

Maes, B., Lambrechts, G., Hostyn, I., & Petry, K. (2007). Quality-enhancing interventions for people with profound intellectual and multiple disabilities: A review of the empirical research literature. Journal of Intellectual & Developmental Disability, 32(3), 163-178. PDF

Maes, B., & Petry, K. (2006). Kwaliteit van leven bij personen met verstandelijke beperkingen. Gedrag en Gezondheid, 34(4), 280-295. PDF

Petry, K., & Maes, B. (2005). De ondersteuningsbehoeften van kinderen en jongeren met diep verstandelijke en meervoudige beperkingen aan de hand van het AAMR-kader: een literatuurstudie. Nederlands Tijdschrift voor de Zorg aan mensen met verstandelijke beperkingen, 31, 87-107. PDF

Petry, K., & Maes, B. (2006). Identifying expressions of pleasure and displeasure by persons with profound and multiple disabilities. Journal of Intellectual and Developmental Disability, 31(1), 28-38. PDF

Petry, K., & Maes, B. (2007). Description of the support needs of people with profound multiple disabilities using the 2002 AAMR system: An overview of literature. Education and Training in Developmental Disabilities, 42(2), 130-143. PDF

Terug naar boven 

Eindwerken

Jammer genoeg vindt relevant onderzoekswerk niet altijd haar weg naar het werkveld, en dat geldt evenzeer voor kwaliteitsvolle eindwerken van studenten. Daarom nemen wij op onze Multiplus-website nu ook eindwerken van studenten op, die aan de Onderzoeksgroep Gezins- en Orthopedagogiek (en mogelijk ook andere centra) werden afgewerkt omtrent mensen met ernstige meervoudige beperkingen. Veel lees- en leerplezier!

Bloemen, C., & Loffens, S. (2006). Ontwikkelen van een procedure voor het aanleren van keuzegedrag bij personen met diep verstandelijke en meervoudige beperkingen (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Centrum voor Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Ceulenmans, E., & Geurts, M. (2017). De evolutie van het vroeg-communicatieve gedrag van jonge kinderen met een ernstige cognitieve en motorische ontwikkelingsachterstand aan de hand van de Communicatie Matrix (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Cleiren, L., Danssaert, T., Goovaerts, H., Meeusen, H., Michielsen, K., Van Mechelen, G.,& Visser, I. (2011). Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet. De beeldvorming over personen met een ernstig meervoudige beperking van jongeren uit de derde graad secundair onderwijs (niet-gepubliceerd projectboek). Plantijn Hogeschool, Departement SAW, Antwerpen. PDF

Cluyse, S. (2007). Ik wil ook spelen (niet-gepubliceerd eindwerk). Katho, KHBO Lerarenopleiding Brugge i.s.m. DPB, lerarenopleidingen Tielt/Torhout. PDF

Colla, S., & van Herten, I. (2012). Implementatie en evaluatie van communicatiepaspoorten voor personen met ernstige meervoudige beperkingen (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Deckers, V., & Jacobs, M. (2017). De ouder-kind interactie tijdens een vrij spelmoment bij kinderen met een ernstige cognitieve en motorische ontwikkelingsvertraging: de samenhang tussen ouder- en kindgedrag en contextfactoren (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Deferme, L. (2012). Sociale interacties tussen kinderen met ernstige meervoudige beperkingen: een exploratief onderzoek (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Dermul, S. (2006). Evaluatie van de kwaliteit van leven en kwaliteit van ondersteuning geboden aan personen met ernstig meervoudige beperkingen (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Centrum voor Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

De Keyser, J. (2014). Evaluatie van een vormingspakket rond managementvaardigheden voor ouders van een zorgenkind (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

De Pauw, L., & Engels, H. (2013). Het klasgebeuren bij leerlingen met ernstige meervoudige beperkingen (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

De Smedt, S. (2009). Evaluatie van de interacties tussen kinderen met ernstige meervoudige beperkingen en hun interactiepartners. Onderzoek bij ouders en begeleiders (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Centrum voor Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

De Ville, V. & Haegeman, W. (2011). Een variant op Multi-sensory storytelling. Multi-sensory storytelling in leefgroepgebeuren voor mensen met een ernstige tot diepe verstandelijke beperking (niet-gepubliceerde eindproef). Hogeschool - Universiteit Brussel, Onderwijsgroep Professionele Opleidingen Studiegebied Sociaal-Agogisch Werk, Dilbeek. PDF

De Wit, S. & Van Thienen, T. (2011). Basiscompetenties in het werken met personen met ernstige meervoudige beperkingen. Competentieprofielen voor opvoeders en logopedisten (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoeksgroep Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Dillen, T. (2017). Het verschil met mijn broer Jan. Een poging tot reconstructie van de sociale belevingswereld van een jongen met een meervoudige beperking (niet-gepubliceerde masterproef). Universiteit Antwerpen, Faculteit Sociale Wetenschappen. PDF

Dirix, E. (2015). Jonge kinderen met een ernstige cognitieve en motorische ontwikkelingsvertraging: de samenhang tussen contextfactoren en kenmerken van de kindontwikkeling (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoeksgroep Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Eeman, L. (2009). Interactieanalyses bij personen met een ernstig of diep verstandelijke beperking en met gedragsproblemen en hun begeleiders (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Centrum voor Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Geerts, E. & Vandael, E. (2010). Impact van begeleiders op het welbevinden en de betrokkenheid bij personen met ernstig meervoudige beperkingen (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Centrum voor Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Geysen, N., & Sauren, S. (2013). Een analyse van onderwijscurricula voor leerlingen met ernstige meervoudige beperkingen (EMB) (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Govaerts, A., Suetens, B., Van Doorslaer, L., Vanseuningen, N., & Vervoort, N. (2015). Interactie: iedereen doet mee! Mensen verbinden door middel van materiaal (niet-gepubliceerd eindwerk). Antwerpen: Artesis Plantijn Hogeschool. PDF

Hermans, W. & Taelman, T. (2009). Beoordeling van welbevinden en betrokkenheid bij personen met ernstige meervoudige beperkingen (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Centrum voor Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Hermans, K. & Vanermen, L. (2006). Welbevinden en betrokkenheid tijdens het snoezelen bij kinderen met een ernstig meervoudige handicap (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Centrum voor Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Heylen, S. & Vos, F. (2009). Gevatte interactie? Over het adequaat meten van de interactie tussen begeleiders en cliënten met ernstige meervoudige beperkingen (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Centrum voor Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Jonckheere, L. (2008). Multi-sensory storytelling (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Centrum voor Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Lievens, M. (2011). Hoe alertheid verhogen bij personen met ernstige meervoudige beperkingen? Een onderzoek naar het effect van modaliteiten en valentie van stimuli en persoonskenmerken op alertheid (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoeksgroep Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Moreau, N. (2009). De samenstelling van leefgroepen in voorzieningen voor kinderen en jongeren met een verstandelijke beperking (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Centrum voor Gezins- en Orthopedagogiek.

(niet enkel op de Multiplus-doelgroep gericht) PDF

Neerinckx, H. (2011). Aandachtsprocessen in interacties tussen personen met ernstige meervoudige beperkingen en hun begeleiders (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoeksgroep Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Nelen, T. (2010). Rolstoeldansen met extra sensoriële prikkels als aangename dagbesteding bij personen met een verstandelijke beperking (niet-gepubliceerd eindwerk). Artesis hogeschool Antwerpen, Departement gezondheidszorg, opleiding ergotherapie. PDF

November, S., & Noyens, E. (2015). Sociaal-emotionele ontwikkelingskenmerken en interacties met belangrijke anderen bij jonge kinderen met een ernstige cognitieve en motorische ontwikkelingsvertraging (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoeksgroep Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Peeters, D., & Saenen, C. (2013). Ervaringsonderzoek naar de zorg-werk-leven balans van ouders met een kind met een handicap en aanzet tot evaluatie van een vormingspakket voor deze doelgroep (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Samaey, I. (2010). Ontwikkeling van communicatiepaspoorten voor personen met ernstige meervoudige beperkingen (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Stalmans, F. (2014). Peer interacties bij kinderen met ernstige meervoudige beperkingen in een inclusieve setting (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Theunis, L., & Vuylsteke, A. (2013). Sociale interacties bij personen met ernstige meervoudige beperkingen: een mixed method analyse (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Van Bavel, K., & Van den Broeck, E. (2015). De vroeg-communicatieve vaardigheden van jonge kinderen met een ernstige cognitieve en motorische ontwikkelingsachterstand (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Van Camp, N. (2010). Het beeld van familieleden, professionele begeleiders en burgers op personen met ernstige meervoudige beperkingen. Eindverslag onderzoeksstage. PDF

Van Dijck, G. (2015). Assessment van motorische vaardigheden bij jonge kinderen met een grote cognitieve en motorische ontwikkelingsvertraging (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoeksgroep Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Van Gompel, A. (2014). Genieten van zintuiglijke verhalen. Voorlezen van prentenboeken en verhalen aan kinderen met een lage ontwikkelingsleeftijd of ernstige meervoudige beperkingen (niet-gepubliceerd eindwerk). Katholieke Hogeschool VIVES, Tielt. PDF

Van keer, I., & Soetewey, L. (2014). De invloed van de interactiepartner op het aandachtsgerelateerd gedrag bij personen met ernstige meervoudige beperkingen (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Vlamynck, A., & Van Den Bergh, R. (2014). Onderzoek naar beïnvloedende factoren op objectieve en subjectieve levenskwaliteit van personen met ernstige meervoudige beperkingen (niet-gepubliceerde masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek. PDF

Terug naar boven 

Uit de praktijk

Tandartsen

We krijgen bij Multiplus veel vraag naar contactgegevens van tandartsen die ervaring hebben met onze doelgroep. Via onze nieuwsbrief deden we in dat kader een oproep; het resultaat met de contactgegevens van enkele tandartsen vindt u hier.

Interessante projecten

Mogelijk ontwikkelde u zelf, vanuit uw dienst, school… een bijzondere activiteit, methodiek… voor de doelgroep van mensen met ernstige meervoudige beperkingen. Bezorg ons de nodige informatie en dan vermelden we deze hier op de Multiplus-website. Op die manier kan uw project inspirerend zijn voor anderen!

Belevingsproject

Het Veer in Sint-Niklaas, een semi-internaat voor niet-schoolgaande kinderen met een handicap, werkte bijvoorbeeld een belevingsproject uit voor hun groep van kinderen met ernstige meervoudige beperkingen. Meer informatie over dit project vindt u hier.

Activiteitenwijzer

In samenwerking met de Katholieke Hogeschool Limburg en de Multiplus-werkgroep dagbesteding ontwikkelden we een activiteitenwijzer, waarin aangepaste dagbestedingsactiviteiten voor personen met ernstige meervoudige beperkingen worden voorgesteld. Meer informatie over de activiteitenwijzer en dagbesteding voor personen met ernstige meervoudige beperkingen vindt u hier.

Integratie-activiteit

In het najaar van 2010 organiseerden zes studenten orthopedagogie van de Katholieke Hogeschool Limburg op vraag van Multiplus een “integratie“-activiteit waaraan kinderen met ernstige meervoudige beperkingen en kinderen zonder handicap samen participeerden. De bedoeling was te ervaren hoe zo’n activiteit verloopt, of beide groepen kinderen hier plezier in scheppen, of ze vlot tot interactie komen enz.

De bevindingen van de studenten hieromtrent kan u hier nalezen in hun eindwerk.

Hier kan u tevens enkele beelden van dit project bekijken:

Sensibilisering

De kinderen uit het vierde leerjaar van basisschool Stap voor Stap worden voorbereid op hun ontmoeting met de kinderen van ‘t Prieeltje…

Aankomst

De kinderen van Stap voor Stap en de kinderen uit ’t Prieeltje ontmoeten elkaar voor het eerst…

Ondersteuning van de kinderen

De begeleiders ondersteunen de kinderen om samen te werken tijdens de activiteit…

Sfeerbeelden

Interactie

Wat er zich zoal afspeelde tussen de kinderen onderling…

Ervaringen achteraf

De kinderen van Stap voor Stap vertellen hoe ze de activiteit ervaren hebben…

Hoe de kinderen uit ’t Prieeltje zich volgens de begeleiders voelden tijdens de activiteit, kan u nalezen in het eindwerk van de studenten…

Wilt u zelf ook graag zo’n activiteit organiseren? Lees dan zeker het lijstje met aandachtspunten van onze studenten na!

Met dank aan ’t Prieeltje, basisschool Stap voor Stap en de studenten; Lieselore Cuynen, Lotte Jaspers, Carmen Leunen, Annelies Schepers, Gwendolien Vandenrhyn en Tine Vanderaspoilden!

 

Terug naar boven 

Beleid

De Vlaamse Onderwijsraad (Vlor) organiseerde op 29 mei 2007 en op 16 oktober 2009 een studiedag over onderwijs en opvang voor kinderen en jongeren met ernstig meervoudige beperkingen.

Hier vindt u meer informatie gerelateerd aan het thema en deze studiedagen:

- de Delta-werkgroep van de Vlor, waaraan ook de Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek van de KULeuven participeerde, stelde in 2006 een visietekst op omtrent het recht op onderwijs voor deze doelgroep.

- op 26 juni 2008 leverde de Vlor een advies aangaande onderwijs aan kinderen en jongeren met ernstige meervoudige beperkingen. Op 2 juli 2015 verscheen een geactualiseerde versie van de beleidsaanbevelingen.

- Prof. Dr. Bea Maes bracht op 16 oktober 2009 een lezing over de concrete repercussies van de keuze voor een geïntegreerd en complementair onderwijs- en zorgaanbod voor kinderen en jongeren met ernstige meervoudige beperkingen.

In deze lezing werd onder meer verwezen naar:

de Inventarisatielijst Kindkenmerken

de LAS

de Vijf Wijzer

the Elaborated 5-14 Curriculum

- In het rapport van het inventarisatie-onderzoek uitgevoerd door het Centrum voor Gezins- en Orthopedagogiek en Multiplus vindt u onder meer cijfergegevens over het aantal kinderen en jongeren uit deze doelgroep dat momenteel naar school gaat alsook over hun ondersteuningsnoden.

- Prof. Dr. Bea Maes bracht op 16 oktober 2009 een lezing over de concrete repercussies van de keuze voor een geïntegreerd en complementair onderwijs- en zorgaanbod voor kinderen en jongeren met ernstige meervoudige beperkingen.

- In oktober 2015 verscheen het rapport van de commissie criteria vrijstelling leerplicht, initiatief van het Departement Onderwijs en Vorming en de Vlaamse Onderwijsinspectie. Beleidsaanbevelingen van de commissie omtrent onderwijs aan leerlingen met EMB zijn in dit rapport terug te vinden.

Terug naar boven